#: locale=vi-VN
## Tour
### Description
tour.description = VRPlus.vn
### Title
tour.name = Làng cổ Đường Lâm
## Skin
### Dropdown
DropDown_16F388E2_19AE_9AE2_4163_12F082389DE5.label = TOÀN CẢNH LÀNG CỔ ĐƯỜNG LÂM
DropDown_90102AC9_9E0D_0F15_41E0_3894FF9B5B36.label = NGHỀ TRUYỀN THỐNG
DropDown_BF8F2EE0_9B3C_D1A8_41D6_774D93D6C790.label = ĐIỂM ĐẾN DU LỊCH & DỊCH VỤ
### Multiline Text
HTMLText_AC3FEFE8_BD3E_DF9E_41C7_055C32224BAA.html =
ĐỀN VÀ LĂNG NGÔ QUYỀN
---------------------------------------------------
Đền và lăng Ngô Quyền được xây dựng trên một đồi đất cao, có tên là đồi Cấm, mặt hướng về phía đông. Đền thờ được xây ở phía trên, cách lăng khoảng 100m. Phía trước lăng là một cánh đồng rộng nằm giữa 2 sườn đồi; một nguồn nước gọi là vũng Hùm chảy ra sông Tích; bên cạnh đó là đồi Hổ Gầm, tương truyền xưa là nơi thuở nhỏ Ngô Quyền thường cùng bạn chăn trâu, cắt cỏ và tập luyện võ nghệ.
Đây là di tích tiêu biểu tôn thờ người anh hùng dân tộc Ngô Quyền. Hà Nội xưa là vùng đất gắn liền với quê hương của Người, là Ấp cổ Cam Lâm và xã Cổ Loa, huyện Đông Anh - nơi Người đinh đô và xây dựng nên nhà nước phong kiến tự chủ đầu tiên của dân tộc sau gần 1000 năm Bắc thuộc.
Đền thờ Ngô Quyền được xây dựng từ lâu đời và đã qua nhiều lần trùng tu. Lần tu sửa gần đây nhất là vào thời Vua Tự Đức (1848 - 1883). Đền có quy mô khá khiêm tốn, gồm: Nghi môn, Tả mạc, Hữu mạc, Đại bái và Hậu cung. Gian giữa tòa Đại bái đền có treo bức hoành phi đề bốn chữ Hán “Tiền vương bất vong” (Vua Ngô Quyền sống mãi). Hai gian bên có trưng bày bổ trợ về thân thế, sự nghiệp của Ngô Quyền và chiến thắng Bạch Đằng lịch sử. Gian giữa Hậu cung có đặt ban thờ và tượng Ngô Quyền.
Phía trước đền, trông ra khu vực vũng Hùm là lăng mộ Vua Ngô Quyền được xây dựng năm Tự Đức thứ 27 (1874) và trùng tu năm Minh Mệnh thứ 2 (1821). Lăng được xây kiểu nhà bia có mái che, cao khoảng 1,5m. Giữa lăng là ngai, trong có bia đá ghi bốn chữ Hán “Tiền Ngô Vương Lăng” (Lăng mộ Vua Ngô Quyền). Đặc biệt, trong quần thể di tích có rặng duối cổ - tương truyền là nơi Ngô Quyền buộc voi, ngựa - đã được công nhận là “Cây di sản”.
Hàng năm cứ đến ngày 14 tháng 8 âm lịch (ngày giỗ Vua Ngô Quyền) nhân dân trong vùng lại về đây để tưởng nhớ công ơn của ông - vị vua “đã mở nước xưng vương”, kết thúc hơn 1.000 năm Bắc thuộc, mở đầu một thời đại mới, độc lập, tự chủ cho lịch sử dân tộc.
THÀNH CỔ SƠN TÂY
---------------------------------------------------
Thành cổ Sơn Tây được xây dựng ở trung tâm tỉnh Sơn Tây cũ. Thành chính được xây dựng năm 1822, bờ hào được xây năm 1849 đời vua Minh Mạng. Thành Sơn Tây xây hình tứ giác, cao 5 thước tây, chu vi dài 1.304 thước theo lối kiến trúc vauban. Mỗi mặt vào khoảng giữa, nơi có cổng ra vào, tường lại vùng ra theo hình bán nguyệt. Cửa Đông và cửa Tây đã lấp kín, chỉ còn cửa tiền (hướng nam) trông ra phố Quang Trung, cửa hậu trông ra phố Lê Lợi. Quanh thành có hào sâu 3 thước, rộng 20 thước và dài 1.795 thước, về mạn trái cửa hậu - nơi dinh quan Chánh sứ trông sang - có thả sen, về mùa hạ, lá nở đầy mặt nước, trông như một chiếc bè xanh, điểm hoa mầu đỏ lạt.
Ban đầu, Thành Sơn Tây là nơi đặt trụ sở cai quản của viên Tổng trấn và các quan lại. Thế đất an lành này đã được triều đình lựa chọn sau hai lần xây thành không thực hiện được (một lần ở La Phẩm, Tiên Phong, Ba Vì), lần 2 ở Mông Phụ - Đường Lâm). Lúc xây dựng xong, trong Thành có sự hiện diện của nhiều công trình như: Vọng Cung, miếu Võ, Kho vũ khí, Hậu cần, nơi ở của quan lại, binh lính. Nơi đây đã ghi dấu nhiều trận chiến ác liệt của các tướng sỹ chống lại quân Pháp xâm lược. Sau khi Thành thất thủ, thực dân Pháp đã cho xây dựng thêm một số hạng mục khác như: Cột cờ, tháp nước, trại giam... Phía trên cửa Tiền trông vào là chiếc Vọng lâu cao 18 thước, làm năm 1822, nay là Kỳ đài. Thành cổ Sơn Tây là một di tích lịch sử độc đáo đã được Bộ Văn hoá và Thông tin xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa năm 1994.
Ngày 16/2/2009, Ủy ban Nhân dân Hà Nội đã ra quyết định cải tạo, chỉnh trang Di tích Lịch sử văn hóa Thành cổ Sơn Tây phục vụ cho Đại lễ kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội, nhằm lưu giữ một di tích tích lịch sử văn hóa có giá trị, hấp dẫn khách tham quan. Thành cổ Sơn Tây hiện đã được phục dựng được một số hạng mục chính: điện Kính thiên, Vọng cung, Kỳ đài, Đoan môn, 100m tường thành...
ĐÌNH MÔNG PHỤ
---------------------------------------------------
Đình Mông Phụ được xây dựng trên một khu đất trung tâm và cao nhất của làng, rộng khoảng 1.800 m². Mặt tiền Đại đình nhìn ra hướng Tây Nam. Đây là một trong những ngôi đình cổ tiêu biểu của vùng xứ Đoài với lối kiến trúc giống ngôi nhà sàn truyền thống của người Mường. Đình toạ lạc trên đầu một con rồng - một trong những linh vật quý trong tín ngưỡng dân gian của người Việt. Đình được xây dựng vào thời Lê trung hưng. Đình được tu sửa lần thứ nhất năm 1858, dưới triều vua Tự Đức và gần đây (2006 - 2008), đình cũng đã được tu sửa lớn nhưng cơ bản vẫn giữ được kiến trúc, điêu khắc ở thời kỳ khởi dựng. Ngôi đình được xây dựng theo kiểu chữ "Công" (chữ Hán: 工), gồm: Nghi môn (cổng chính), sân đình, Tả mạc (nhà bên trái), Hữu mạc (nhà bên phải) và Đại đình. Ngoài ra, ở bên ngoài đình (phía tay phải từ đình nhìn ra) có nhà Xích hậu. Đây là nơi tiếp khách và là nơi chuẩn bị lễ trước khi vào đình.
Nghi môn: gồm bốn trụ vuông xây gạch, hai trụ lớn và hai trụ nhỏ. Bốn đầu trụ tạo tác lồng đền hình vuông có chạm nổi tứ linh, trên đỉnh hai trụ lớn có hai con nghê ngồi nhìn ra phía giữa, đỉnh hai trụ nhỏ đội hai bình hoa. Ba mặt trụ có các câu đối chữ Hán chạm nổi.
Sân đình và Tả Hữu mạc: Sân đình rộng, lát gạch bát, hai bên có Tả Hữu mạc, mỗi dãy năm gian nhỏ. Đây là nơi thờ tổ tiên các dòng họ trong làng và người có công với làng…
Đại đình: gồm năm gian hai chái, bốn mái đao cong. Hậu cung (đình trong) là một tòa nhà nối năm gian giữa của đình ngoài kéo dài ra phía sau như cán chày. Hai bên đình có hai cái giếng cổ (tục gọi là hai mắt rồng). Mái đình hình võng nhẹ, lợp ngói mũi hài, hai đầu nóc có chạm hình hai con rồng. Góc mái uốn ngược lên thành hình rồng. Các vì kèo được thiết kế theo kiểu giá chiêng chồng rường, dựa trên sáu hàng chân. Những mô típ trang trí như rồng, hổ, cá, chim, hoa lá, mây... đều được chạm nổi, chạm lộng, bong kênh. Đình chính không có tường vách ngăn che, chỉ có một hàng lan can kiểu chấn song con tiện bao quanh. Đình có sàn ở hai gian bên, ở gian giữa có cửa võng hình lưỡng long chầu nguyệt sơn son thiếp vàng. Ban thờ đặt giữa Hậu cung, có ngai và bài vị thờ Tản Viên Sơn Thánh (còn gọi là thần Tản Viên, Sơn Tinh), là một trong bốn vị thánh bất tử của người Việt (Tứ bất tử), làm Thành hoàng làng. Cùng với chùa Mía, đình Mông Phụ là một công trình kiến trúc có giá trị nghệ thuật ở làng cổ Đường Lâm. Trong nội thất của đình hiện còn bảo lưu được rất nhiều hiện vật quý báu có giá trị. Một trong số ấy là bức hoành phi với 4 chữ Hán: "Dũng cảm khả tưởng" do vua Thành Thái ban tặng...
Đình Mông Phụ đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng là di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia năm 1984. Hàng năm, lễ hội của đình diễn ra từ ngày 8/1 đến ngày 10/1 âm lịch.
ĐỀN VÀ
---------------------------------------------------
Đền Và nằm giữa một đồi cây có diện tích khoảng 17.500 m², có bố cục dàn trải tương đối cân xứng theo trục linh đạo. Qua một sân rộng khoảng 300 m² có tường thấp bao quanh, đến Nghi môn chính của đền Và.
Nghi môn: Gồm ba gian được dựng trên nền cao trong đó gian giữa rất lớn và hai gian bên nhỏ. Nghi môn có đặc điểm nổi trội dễ nhận biết với ba hàng chân cột gỗ khá cao, kê trên những chân tảng đá ong.
Gác Trống, gác Chuông: ngay sát sau Nghi môn. Hai kiến trúc này tương đối giống nhau với kết cấu hai tầng mái dưới dạng phương đình. Trang trí của hai toà nhà này chỉ được thể hiện ở mặt nhìn vào sân với hình thức năm con dơi xoè rộng cánh đặt cân xứng ôm lấy cửa sổ tròn, là biểu tượng của Ngũ phúc: Phú - Quý - Thọ - Khang - Ninh. Hội tất cả lại như nói lên lời cầu chúc cho con người khi đi qua Nghi môn vào với chiêng với trống là được hưởng những hạnh phúc viên mãn, hay tiếng chuông tiếng trống bay ra qua các cửa đó là đem ngũ phúc tới muôn nhà.
Tả vu, Hữu vu: Là hai toà nhà được làm tiếp nối với gác Chuông và gác Trống với kết cấu kiểu tường hồi bít đốc, mặt trước có cột vuông trên nền tam cấp, để trống mặt trong. Bộ vì nóc kết cấu “vì kèo quá giang” đơn giản mà vững chắc.
Tiền bái: Toà Tiền bái được làm theo kiểu ba gian hai chái lớn, mặt bằng bốn hàng chân. Gian chính giữa Tiền bái có bài trí ban thờ và 4 pho tượng kích thước như người thật đứng nhìn vào nhau, tay cầm vũ khí và khoác áo bào đỏ gọi là "Tứ Trấn" trấn ở bốn cung quanh núi Ba Vì. Ngoài hiên nhà có hai pho tượng quan văn, quan võ ngồi hướng vào nhau.
Nhà chữ Công (工): Toà ngoài của kiến trúc chữ công có kết cấu mặt ngoài với 3 gian 2 chái lớn. Trên đường vào Hậu cung ta bắt gặp bộ vì lớn, được làm theo kiểu thượng ván mê, hạ chồng rường trên xà nách. Bên dưới bộ vì có mở ba cửa đi, trong đó cửa hai bên vì nách là lối đi vào Hậu cung, cửa giữa là cửa thờ. Hậu cung đặt một khám thờ cao hơn 3m sơn son thếp vàng được chạm trổ cầu kỳ mang phong cách nghệ thuật thế kỷ XVII. Trong cùng là bài vị của Đức Quốc Mẫu (bà Đinh Thị Điên, mẹ Thánh Tản Viên mà dân gian gọi chệch đi là Bà Đen). Tiếp đến là 3 bài vị của Tam vị Đức Thánh Tản (gồm Thánh Tản Viên và hai người em con chú là Cao Sơn, Quý Minh). Trước khám thờ có hương án bày long ngai bài vị của ba vị, phía trên khám treo bức đại tự "Thượng đẳng tối linh thần" niên đại Tự Đức Quý Mùi (1883).
NGHỀ LÀM TƯƠNG
---------------------------------------------------
Ngôi nhà cổ 300 năm tuổi của ông Hà Hữu Thể ở xóm Xui, thôn Mông Phụ, xã Đường Lâm, là di tích được xếp hạng nhà cổ dạng dân sinh loại I.
Nhà gồm 7 gian, được gắn kết theo lối cổ truyền. Căn nhà được xây dựng hoàn toàn dùng mộng, không sử dụng đinh sắt. Mộng là gờ trên một chi tiết khớp vào rãnh hay ổ có hình dáng và kích thước tương ứng của một chi tiết khác, để liên kết các chi tiết này với nhau.
Đối diện nhà chính qua khoảng sân rộng là nhà làm tương - nhà ông Thể vốn có nghề làm tương gia truyền. Vốn có nghề nấu tương, ông Thể đã dành hầu hết diện tích sân làm nơi chế biến. Các vại tương màu nâu trầm xếp hàng đều tăm tắp trên khoảng sân gạch.
Nhà cổ ông Hà Hữu Thể là một trong những di sản văn hóa mang nhiều giá trị góp phần cấu thành nên bản sắc văn hóa của quần thể làng cổ ở Đường Lâm.
TOÀN CẢNH ĐỀN VÀ
---------------------------------------------------
Đền thuộc thôn Vân Gia, phường Trung Hưng, thị xã Sơn Tây, còn gọi là Đông Cung trong hệ thống tứ cung của xứ Đoài (Bắc Cung thuộc xã Tam Hồng, huyện Yên Lạc, tỉnh Vĩnh Phúc; Nam Cung thuộc xã Tản Lĩnh, Tây Cung thuộc xã Minh Quang, huyện Ba Vì, Hà Nội) thờ thần núi Tản Viên, đã được xếp hạng là di tích lịch sử văn hoá cấp quốc gia từ năm 1964. Đền được xây dựng từ thời Bắc thuộc, trải qua nhiều lần trùng tu tôn tạo. Đền thờ Tam vị Tản Viên Sơn Thánh, đứng đầu trong tứ bất tử và là "Thượng đẳng tối linh thần", "Đệ nhất phúc thần", "Nam thiên thần tổ" là người anh hùng văn hoá sáng tạo trong tư duy nông nghiệp, người anh hùng trị thuỷ, chống giặc, biểu tượng của khối đoàn kết bộ tộc, là phúc thần trừ tai hoạ cho dân.
ĐỀN THỜ PHÙNG HƯNG
---------------------------------------------------
Đền thờ Phùng Hưng - một thủ lĩnh người Việt đã nổi dậy ở Đường Lâm để chống ách đô hộ nhà Đường (766 - 779). Trong thời gian cầm quyền, Phùng Hưng đã thiết lập được một chính quyền tự chủ, giữ yên việc nước và mở mang kinh tế. Cuộc khởi nghĩa của ông được đánh giá là một trong những cuộc khởi nghĩa lớn thời Bắc thuộc. Sau khi mất, Phùng Hưng được nhân dân suy tôn là Bố Cái Đại Vương.
Đền được xây trên một quả đồi thoai thoải, trông về hướng Nam. Bố cục kiến trúc đình theo kiểu chữ "nhị", xung quanh có tường bao quanh, phía trước là sân và hai dãy Tả hữu mạc, mỗi dãy gồm năm gian nhỏ. Khám thờ trong Hậu cung đặt long ngai bài vị "Bố Cái đại Vương", bức hoành phi "Đông cung điện" cùng các đồ thờ tự khác rất trang nghiêm.
Ngày nay, khi đến thăm hai khu di tích này, du khách còn được hồi tưởng về nhiều câu chuyện, truyền thuyết của hai vị Vua, gắn liền với cuộc sống mộc mạc, giản dị của người dân. Cuộc khởi nghĩa do Bố Cái Đại Vương Phùng Hưng và hai người anh em khởi xướng đã giành được những thắng lợi to lớn, mở rộng vùng tự chủ, độc lập đến tận đất Nghệ An ngày nay.
Lễ hội tưởng niệm Bố Cái Đại Vương Phùng Hưng được nhân dân tổ chức vào ngày mùng 8 tháng Giêng âm lịch hàng năm.
NHÀ THỜ THÁM HOA GIANG VĂN MINH
---------------------------------------------------
Nhà thờ Thám hoa Giang Văn Minh nằm ở giữa làng Mông Phụ, xã Đường Lâm. Tướng công Giang Văn Minh (1573-1638) đỗ Thám hoa khoa thi năm 1628 thời vua Lê Thánh Tông, được cử làm Chánh sứ sang Trung Quốc. Ông có công trong việc phá bỏ lệ cống người bằng vàng, không chịu khuất phục trước uy vũ của quân thù để bảo vệ danh dự cho tổ quốc đến mức bị vua Minh ép vào tội xử tử. Ông được triều đình truy tặng làm Công bộ tả thị lang Minh quận công.
Khu từ đường được Từ đường họ Giang toạ lạc trên một thế đất đẹp, nhằm theo hướng Đông, kiến trúc theo hình chữ nhị, bao gồm Bái đường và Hậu đường (là nhà thờ chính), ngoài ra còn có các hạng mục công trình khác như: cổng, sân...
Bái đường là một ngôi nhà 5 gian, làm theo kiểu tường hồi bít đốc với 2 mái chảy lợp ngói ri. Các bộ vì đỡ mái được làm thống nhất theo kiểu: "Thượng chồng rường, hạ kẻ chuyền, bẩy", trên mặt bằng 4 hàng chân cột. Đặc biệt cột hiên của Bái đường được xây bằng gạch có tiết diện vuông, bên trong có viết trực tiếp các câu đối có lạc khoản khắc chìm vào tường đã bị lớp vôi đè lên. Một số đôi câu đối theo các nhà sử học nhận xét có niên đại sớm và do các bậc đại khoa cung tiến.
Nhà thờ chính (Hậu đường) được chia làm hai phần mà ta quen gọi là Nội tự ngoại khách, đã được trùng tu nhiều lần, trên thượng lương còn hiện diện dòng chữ Hán: "Bảo Đại thập bát niên Quí Mùi mạnh xuân trùng tu", (trùng tu vào tháng giêng năm Quí mùi, niên hiệu Bảo Đại thứ 18, tức tháng 2 năm 1943). Gian giữa có đặt sập thờ chạm hổ phù sơn son thếp vàng, phía trong đặt khám thờ trong có bài vị ghi tên và duệ hiệu từ cụ Tằng tổ đến Thám hoa và các chi tổ kế tiếp.
Công trình tu bổ Nhà thờ Thám hoa Giang Văn Minh giai đoạn 2009 - 2010 đã vinh dự nhận giải thưởng của Uỷ ban UNESCO Châu Á - Thái Bình Dương trao tặng năm 2013 cho công trình tu bổ bằng các vật liệu truyền thống tiêu biểu.
NHÀ CỔ
---------------------------------------------------
Ngôi nhà của ông Cao Văn Toàn (56 tuổi, Đường Lâm, Sơn Tây, Hà Nội) đã có niên đại 401 năm, 10 thế hệ con cháu đã sống tại đây. Ngôi nhà được coi là một trong những biểu tượng của Đường Lâm.
Hầu hết các ngôi nhà truyền thống tại Đường Lâm đều được trùng tu để đảm bảo cho việc sinh hoạt nhưng ngôi nhà của ông Toàn mọi thứ vẫn được giữ nguyên vẹn. Từ cột gỗ, ngói đỏ, gạch nung, cho tới vách tre… Chính điều này đã làm nên giá trị “vô giá” cho ngôi nhà.
Ngôi nhà được thiết kế 4 gian giữa và 2 gian buồng 2 bên, kiểu thiết kế đặc trưng của kiến trúc Bắc bộ xưa. Nhiều vật dụng cổ xưa quen thuộc trong sinh hoạt vẫn được gia đình ông Toàn lưu giữ.
TOÀN CẢNH ĐƯỜNG LÂM
---------------------------------------------------
Làng cổ ở Đường Lâm được công nhận xếp hạng là di tích Kiến trúc nghệ thuật cấp Quốc gia vào ngày 28/11/2005. Làng cổ ở Đường Lâm bao gồm các làng cổ thuộc xã Đường Lâm, thị xã Sơn Tây, cách Hà Nội khoảng 50km về phía tây. Đây là quê hương nhiều danh nhân như Ngô Quyền, Bố Cái Đại vương Phùng Hưng, Giang Văn Minh, bà Man Thiện (mẹ của Hai Bà Trưng), bà chúa Mía (người xây chùa Mía, vương phi của chúa Trịnh Tráng), Phan Kế Toại, Hà Kế Tấn, Kiều Công Hãn, Phan Kế An, ... Đường Lâm còn được gọi là đất hai vua do là nơi sinh ra Ngô Quyền và Phùng Hưng.
Đường Lâm từ xưa gồm 9 làng thuộc tổng Cam Giá Thịnh, huyện Phúc Thọ, trấn Sơn Tây, trong đó 5 làng Mông Phụ, Đông Sàng, Cam Thịnh, Đoài Giáp và Cam Lâm liền kề nhau. Các làng này gắn kết với nhau thành một thể thống nhất với phong tục, tập quán, và tín ngưỡng hàng ngàn năm nay không hề thay đổi. Đầu thế kỷ 19, Đường Lâm là nơi đặt lỵ sở của trấn Sơn Tây. Quần thể di tích Làng cổ ở Đường Lâm hiện nay bao gồm 5 thôn trong xã Đường Lâm là: Mông Phụ, Đông Sàng, Cam Thịnh, Cam Lâm, Đoài Giáp.
CHÙA MÍA
---------------------------------------------------
Chùa Mía được nằm trên một mảnh đất cao, phía xa có sông Tích chảy từ bên hữu sang bên tả mang nghĩa đem dòng sinh lực từ dương về âm để muôn loài muôn vật trong không gian này phát sinh, phát triển. Chùa được quay hướng Tây Nam vừa hướng đến trí tuệ để hành thiện (Nam) vừa có ý thức cầu mong thần linh yên vị (Tây).
Chùa Mía nổi tiếng bởi hệ thống tượng Phật rất phong phú, đa dạng có niên đại thế kỷ XVII-XVIII. Các pho tượng dù làm bằng gỗ hay đất luyện nhưng đều có tính nghệ thuật cao, mang đậm dấu ấn tâm hồn người nghệ nhân đương thời. Bên cạnh đó chùa còn lưu giữ được nhiều di vật quý giá khác như chuông đồng niên đại Cảnh Hưng thứ nhất (1740), tấm bia đá lớn đặt ở Tiền đường ghi chép về việc tu bổ chùa năm 1632, đặc biệt là khám thờ có đặt tượng bà chúa Mía. Tượng Bà cao gần bằng người thường, khoảng hơn 30 tuổi, khuôn mặt trái xoan phúc hậu, khăn phủ qua đầu trùm kín tai rồi phủ sang hai vai, mặc áo thụng ít nếp chảy, hầu bao thắt nút con do. Hai tay buông, tay trái để ngửa trên đùi, các ngón cong lại đang trong thế ngồi lần tràng hạt, chân khoanh lộ bàn chân trái trên đùi phải theo dạng kiết già cát tường.
Ngoài là điểm tham quan du lịch, nghiên cứu văn hoá tâm linh tín ngưỡng cũng như các giá trị văn hoá kỹ thuật, niên đại thì đây còn là lớp học tình thương - nơi che chở, đón nhận các cháu mồ côi, cơ nhỡ, được nhà chùa chăm sóc, nuôi dưỡng, rèn luyện học tập, trưởng thành.
PHỦ THỜ BÀ CHÚA MÍA
---------------------------------------------------
Bà Chúa Mía là người con gái làng Nam Nguyễn (nay thuộc thôn Đông Sàng, xã Đường Lâm, thị xã Sơn Tây) sắc nước hương trời, có tài văn thơ, là cung phi được chúa Trịnh Tráng sủng ái. Năm 1632, bà về thăm quê hương nhìn thấy cảnh chùa điêu tàn, bà đã dùng chính số tiền của mình có được trong phủ Trịnh Tráng v à vận động các thiện nam tín nữ hưng công xây dựng lại Chùa Mía, nên ngồi chùa mới có hình dáng như ngày hôm nay. Bà cũng là người góp phần tu bổ đình Mông Phụ, đền Và, đền Nam, đền Bắc, chùa Viễn Sơn, chợ Tam bảo, mở bến đò Hà Tân (bến đò Mía) cho dân thuận tiện đi lại, khai thông buôn bán vùng ven sông Hồng.
Đền phủ hiện nay còn Tam quan, Tiền bái và Hậu cung. Cửa ngoài gồm ba khối độc lập được trang trí hình lân, long chầu nguyệt ghép bằng mảnh sành mầu da trời; sau cửa là vườn cây; cửa trong gồm bốn trụ cao, đầu trụ hình lồng đèn đội rồng cuộn mây. Một sân nhỏ dẫn đến nhà Tiền bái có kiến trúc trang nhã, các hình đầu rồng, mây, lá khắc nổi và tường sơn vẽ hình rồng mây... có mãu sắc rực rỡ. Hậu cung có bàn thờ bà chúa Mía và nhiều đồ thờ tự: long ngai lư hương, chân đèn, bát bửu...
Vào ngày 30 tháng chạp hàng năm, dân làng thường tổ chức lễ tưởng niệm Bà. Trong Đền còn lưu giữ một số hiện vật quý hiếm. Đến thăm khu Đền Phủ này, du khách còn được các cụ cao niên trong làng kể lại những câu chuyện cảm động, ấm áp tình người, thương dân của Bà.
CỔNG LÀNG MÔNG PHỤ
---------------------------------------------------
Có nhiều lối vào Làng cổ Đường Lâm, tuy nhiên cổng làng Mông Phụ là cổng làng cổ còn bảo lưu được nhiều nét cổ kính của làng quê Việt xưa. Cổng làng Mông Phụ được xây dựng vào khoảng đời vua Lê Thần Tông (1553) trên trục đường chính dẫn vào làng. Cổng quay mặt về phía Đông - Nam nên luôn được đón những luồng gió mát trong lành, cũng như hơi thở, hương vị ngọt ngào của thiên nhiên ban tặng. Cổng được làm theo kiểu “Thượng gia hạ môn” có nghĩa là trên là nhà, dưới là cổng, hai đầu xây hồi bít đốc, có trụ đỡ mái. Bên trong là bộ khung gỗ, kèo, vì nóc truyền thống, trên mái lợp ngói ri. Thượng lương còn rõ dòng chữ khắc trên gỗ “Thế hữu hưng nghi đại”, nghĩa là “Cuộc đời muốn được hưng thịnh cần phải thích nghi”. Phần tường xây được làm bằng đá ong, cát thì lấy trên gò trong vùng, rồi trộn vôi với mật, tạo thành hỗn hợp kết dính để xây cổng. Các viên đá ong được để trần, miết mạch ngang tạo nên nét đặc trưng trong kiến trúc cổ ở trong vùng. Hai cánh cổng được làm bằng gỗ lim theo hình “cánh dế” dày chừng bốn năm phân, xoay trên hai cối cổng bằng đá và hai bánh xe gỗ bọc thép.
Công trình tu bổ cổng làng cổ thôn Mông Phụ giai đoạn 2009 - 2010 đã vinh dự nhận giải thưởng của Uỷ ban UNESCO Châu Á - Thái Bình Dương trao tặng năm 2013 cho công trình tu bổ bằng các vật liệu truyền thống tiêu biểu.